(1921-1980) nauczyciel, harcerz, dziennikarz, działacz społeczny, wieloletni więzień hitlerowskich obozów koncentracyjnych.
Urodził się 8 maja 1921 r., w Nowym Sączu w rodzinie kolejarza Jana Krokowskiego i Zofii z domu Kosiaty. Miał dwóch braci: starszego Stanisława ( ur. 1911) oraz młodszego – Aleksandra (ur. 1923). W latach szkolnych działał w harcerstwie, jako uczeń Liceum im. Bolesława Chrobrego w Nowym Sączu w 1939 roku włączył się w pracę hufca harcerskiego i kolonię zuchową w Maszkowicach.
W styczniu 1940 został włączony do harcerskiej organizacji konspiracyjnej Polska Organizacja Białego Orła „Resurectio” (POBOR), działającej wśród młodzieży w Nowym Sączu. 18 stycznia 1940 roku został aresztowany przez Gestapo, następnie osadzony w więzieniu w Nowym Sączu, a 14 czerwca 1940 trafił do Auschwitz.
„Aresztowany zostałem przez gestapo pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji trudniącej się przeprowadzaniem Polaków na Węgry. Po przeprowadzeniu dochodzenia przez szefa gestapo nowosądeckiego Hamanna odwieziony zostałem 10 maja 1940 r. do więzienia w Tarnowie, a stamtąd 14 czerwca 1940 r. transportem kolejowym do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Do Oświęcimia przybyłem więc pierwszym transportem Polaków i otrzymałem tam nr 226” – wspominał Jan Krokowski. [całość jego relacji można przeczytać TUTAJ]
W obozie Auschwitz (KL Auschwitz) miał numer 226 – jeden z najniższych numerów więźniów polskich. W październiku 1944 został przeniesiony do obozu Sachsenhausen, gdzie pracował m.in. przy budowie fabryki DAW.2 maja 1945 roku został uwolniony podczas marszu śmierci przez wojska brytyjskie w okolicach Lubeki.
Po wojnie Jan Krokowski wrócił do Nowego Sącza (marzec 1946 r.) i podjął pracę jako nauczyciel w szkołach podstawowych – w Korzennej, Zabełczu, Łącku, Kąclowej oraz w Nowym Sączu. Aktywnie działał w organizacjach kombatanckich: Związku Byłych Więźniów Politycznych, ZBoWiD, Związku Inwalidów Wojennych.
W latach 1951–1960 był przewodniczącym Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w Nowym Sączu – organizując m.in. Wyścig Kolarski Szosami Doliny Popradu oraz spartakiady dziecięce.
W latach 1963–1979 kierował radiowęzłem w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego w Nowym Sączu, pozostawiając taśmy z nagraniami swoich wspomnień.
Wraz z żoną – Marią, 14 lutego 1959 doczekał się syna Jacka.
Jan Krokowski był świadkiem w procesach hitlerowskich zbrodniarzy. 17 lipca 1946 zeznawał przeciwko Rudolfowi Höss w Krakowie, a 15 września 1947 w Sądzie w Nowym Sączu przeciwko oskarżonym: Hans Aumeier, Max Grabner, Heinrich Josten, Ludwig Plagge i Paul Szczurek. Uczestniczył także w drugim procesie oświęcimskim oraz w roku 1964 zeznawał jako świadek w Bochum.
Został odznaczony m.in.: Brązowym Krzyżem Zasługi (1954), Medalem Zwycięstwa i Wolności (1959), Złotą Odznaką Zasłużony dla rozwoju Sądecczyzny (1969), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1977).
Zmarł: 15 lutego 1980 r w Katowicach. Miejsce jego pochówku znajduje się na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Śniadeckich w Nowym Sączu.
Jest patronem jednej z ulic na osiedlu Gorzków w Nowym Sączu.
Źródła:
- dts24
- Wikipedia
- „Pro memoria, Jan Krokowski 1921–1980”, Z. Z. Mordawski (Rocznik Sądecki, t. 23, 1995)
- „Wspomnienia z lat okupacji”, Jan Krokowski (Rocznik Sądecki, t. 6, 1965)
