Berest. Parafia i kościoły (dawne cerkwie)
Parafia obejmuje dwie wsie: Berest i Polany. Nabożeństwa też odprawia się w dwóch świątyniach – obydwie są byłymi cerkwiami grekokatolickimi.
Łemkowska wieść gminna upierała się przy legendzie jakoby najstarszą cerkiew spalili tu Tatarzy ponoć jeszcze w 1242 r. Miała stać naprzeciwko dzisiejszego kościoła po drugiej stronie potoku Mostysza. Obecny kościół pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy był do 1947 r. cerkwią świętych Kosmy i Damiana. Wybudowana w 1842 r. dawna cerkiew jest jednym z najładniejszych kościołów w okolicach Krynicy-Zdroju. Jego wyposażenie pochodzi z poprzedniej cerkwi w Bereście. NiektóreIKONY datowane są na XVII wiek. Z kolei obraz Matki Boskiej Pokrownej z 1721 r. wisiał kiedyś w cerkwi z Izbach. Jej opiece oddali się w 1771 r. konfederaci barscy Kazimierza Pułaskiego, późniejszego bohatera Stanów Zjednoczonych. Wewnętrzne ściany kościoła pokryte są polichromiami z 1928 r.
Po wysiedleniu Łemków, jesienią 1947 r. do składnicy muzealnej w Muszynie zwieziono wyposażenie 36 okolicznych cerkwi: całe zabytkowe ikonostasy, pojedynczeIKONY
W 2001 r. dokonano renowacji XVIII-wiecznego ikonostasu (odsłonięto najstarszą warstwę farby, usuwając dwie późniejsze), który teraz w blasku światła, płynącego z żyrandoli, prezentuje się błyskotliwie, kapiąc i lśniąc od złoceń. Zaś gdy zaświeci słońce, widza oślepiają cebulaste wieże pokryte niedawno nową blachą ocynkowaną.
Do niedawna wisiał tu także stary dzwon z rozebranej po wojnie cerkwi prawosławnej w Piorunce. I kiedy wyznawcy prawosławia zGORLIC
Ludzie powiadają, że drewniany kościół był poważnie zagrożony, kiedy 8 lutego 2002 r. płonęły Dom Ludowy z remizą, stojące po przeciwnej stronie drogi. Ówczesny proboszcz, ks. Stanisław Kądziołka, który nakręcił pożar kamerą, dementował tę legendę, mówiąc, że wiatr wiał wtedy akurat szczęśliwie w drugą stronę.
Kościół leży na trasach turystycznych: Szlaku Architektury Drewnianej i Szlaku Cerkwi Łemkowskich. Pod kilkusetletnim dębem, rosnącym w obrębie murka, okalającego świątynię, znajduje się grób jednego z ostatnich tutejszych grekokatolickich proboszczów – zmarłego w 1936 r. ks. Piotra Capińskiego, pochowanego tu z żoną i dwójką dzieci. W 2001 r. nagrobek odrestaurowano na koszt Teodozji Wachny z/d Żuk oraz małżeństwa Katarzyny i Hilarego Jaworskiego. Napisy na nim wyryte są cyrylicą.
A należący do parafii drugi drewniany kościół – obecnie pw. św. Michała Archanioła, wcześniej cerkiew młodsza od tej w Bereście – stoi w sąsiednich Polanach.
© 2024 Wydawnictwo Dobre, Nowy Sącz