e-encyklopedia Sądecczyzny

Sączopedia

Góralik Alojzy

(1845–1926) Proboszcz sądeckiej Fary, społecznik, teolog. Wybudował sierociniec, odnowił kościół parafialny św. Małgorzaty i zbudował dwa kościoły: św. Elżbiety (kolejowy) i św. Kazimierza.

Urodził się 24 lutego 1845 roku w Bysinie koło Myślenic w chłopskiej rodzinie, Edukację rozpoczął w gimnazjum w Myślenicach, by potem wstąpić do Seminarium Duchownego w Tarnowie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1870 roku, po czym kontynuował naukę na Uniwersytecie Wiedeńskim, uzyskując doktorat z teologii w 1875 r.

Po powrocie z Wiednia wykładał dogmatykę i filozofię w Instytucie Teologicznym w Tarnowie, a w 1886 r. został rektorem tamtejszego seminarium. Jako człowiek o prawniczym zacięciu zaangażował się w dyskusje dotyczące obsady kapituły katedralnej, co – paradoksalnie – przyczyniło się do jego przeniesienia do Nowego Sącza.

30 kwietnia 1888 r. objął probostwo przy kolegiacie pw. św. Małgorzaty w Nowym Sączu. Urząd ten łączył z funkcją dziekana sądeckiego i pełnił aż do swojej śmierci w 1926 r.

W czasach, kiedy miasto zmagało się z katastrofami (pożar 1894 r.), narodowymi świętami i przemianami społecznymi, Góralik przewodniczył kluczowym nabożeństwom i aktywnie kształtował życie parafii. Pod jego kierunkiem Fara przechodziła remonty i upiększenia (polichromie, nowy ołtarz i pokrycie dachem) a wokół niej powstawały bractwa i pierwsze rekolekcje dla młodzieży i nauczycieli.

Infułat znany był również z działalności poza murami kościoła. Zasiadał w Radzie Miasta i Radzie Powiatowej, był wiceprezesem Rady Powiatowej oraz współpracował z przedstawicielami różnych środowisk, w tym zasymilowanymi Żydami sądeckimi, jak Maurycym Körblem. W Załubinczu działał na rzecz szkolnictwa powszechnego, co w tamtych czasach było nieoczywistym przykładem współpracy międzywyznaniowej.

Jego zmysł organizacyjny i troska o najsłabszych zaowocowały szeregiem inicjatyw: od bursy im. Tadeusza Kościuszki, przez domy sierot i ochronki dla dzieci, po Katolicką Tanią Kuchnię. Jako przełożony Szpitala Powszechnego w Nowym Sączu przyczynił się do budowy nowego budynku szpitalnego i jego konsekracji.

W całej Galicji był także znany jako miłośnik grzybów. Własnoręcznie marynował dostarczone mu kapelusze, a przepisy te pozostały tajemnicą, przekazywaną ustnie jedynie wyjątkowym gościom plebanii.

Ks. Alojzy Góralik odszedł 4 stycznia 1926 roku. Jako pierwszy proboszcz nowosądecki został pochowany na cmentarzu przy ul. Rejtana. W prezbiterium Bazyliki Kolegiackiej św. Małgorzaty przypomina o nim skromna pamiątkowa tablica.

Źródła:

© 2024 Wydawnictwo Dobre, Nowy Sącz